Verkondiging op 21 september 2008 in de Kerk aan Zee te Muiderberg.
Oecumenische Vier Kerken Viering - Kiezen voor Vrede

1e lezing: Jes. 55, 6-9
evangelie: Mt. 20, 1-16

Wat een week. Weer een aantal banken omgevallen. Berichten over mensen die zich ongerust maken over de toekomst – wat gebeurt er met mijn pensioen, de waarde van mijn huis, zal ik nog rond kunnen komen? Het vertrouwen in de veronderstelde zo goed geregelde toekomst, ligt op straat. Ik moet bekennen – ik voel het ook. Al wil ik het misschien niet voelen. En deed mij terug denken aan de jaren zeventig toen ik in Zuid Afrika werkzaam was als studenten pastor en secretaris van de Rooms Katholieke Bisschoppen Conferentie van Zuidelijk Afrika. Daar liep ik dan op straat, en zag de zwarte mensen – dan wou ik uitschreeuwen - ik ben niet zoals de rest van de blanken, die jullie vernederen met hun Apartheids beleid. Ik schaamde me voor mijn blank zijn, en was woedend op mijn blanke medemensen die zo’n onmenselijke beleid toelieten. Ik verzette mij, en protesteerde. Maar waarom eigenlijk – Ik denk grotendeels omdat ook ik bang was voor een toekomst van bloedig geweld. Ik was bang – maar drukte dat weg – en bleef in een onbestemde ontrust hangen. Maar ontkennen en wegdrukken hielp niet en helpt niet. We moeten zelf nadenken en kiezen. En keuzes maken wij op grond van hoe wij in het leven staan; van waarop wij kunnen vertrouwen; van hoe wij tegen de dingen aankijken; Vanuit een perspectief van wat voor ons van waarde is, waarachtig is, ja heilig is.

Ja, en wat is voor mij heilig; voor u heilig? God is voor mij heilig. Vraag mij niet mijn godsbeeld te beschrijven – dat kan ik niet. Maar de woorden van profeet en mysticus Jesaja waarna wij geluisterd hebben, raken wel een snaar van herkenning, In het diepste van mijn zijn weet ik dat ik geborgen ben, en gedragen word, om met de woorden van diezelfde Jesaja te spreken, Zoek de Heer nu hij zich laat vinden, roep hem terwijl hij nabij is.., want zo hoog als de hemel is boven de aarde, zo ver gaan mijn wegen jullie wegen te boven, en mijn plannen jullie plannen. Dat is poëtische taal. Dit is mystieke wijsheid, verzameld, opgeschreven, bewaard en doorverteld, voor en door een volk dat zich daarin herkent en belijdt Gods Volk te zijn. En ik herken mij als erfgenaam van deze mystieke wijsheid.

En geeft mij vrede in mijn hart ondanks onrust en angst. Een innerlijke vrede die mij, en ik geloof ook, ons hier, perspectief geeft om echt te kiezen en te blijven kiezen voor vrede. Die het mij mogelijk maakte te handelen en te protesteren tegen de Apartheid.

Neem nou het verhaal dat Jezus vertelt volgens het evangelie verhaal van Matteüs. Het is een parabel . Een parabel geeft pas zijn boodschap af als je stil bent na de lezing. De parabel gaat uit van een herkenbare situatie. Hier is het de arbeidsmarkt: vraag en aanbod van personeel, pieken en dalen in het aanbod van werk, werkloosheid en eigenaren die winst willen en moeten maken. De parabel is mooi opgebouwd. Op het eerste uur, d.w.z. 6 uur in de morgen, op het derde, negende en elfde uur (het is dan al 5 uur in de middag) worden arbeiders geronseld. Ook bij de werkers van het elfde uur krijg je niet de indruk dat het luie mensen zijn of werkweigeraars. Ze willen best aan de slag maar niemand heeft hen in dienst genomen. Op het twaalfde uur (een dag van twaalf uur werken was heel gewoon) krijgt iedereen zijn loon. Loon na werken? Ja…nee..ja, het ligt er aan hoe je het werken bekijkt. Gaat het om concrete productie of  gaat het om je instelling.

Vandaag de dag is de handelswijze van de eigenaar maar moeilijk te verdedigen. Toen ook niet, getuige het gemor van de werkers van het eerste uur. Toch kiest de eigenaar ervoor om een ieder te geven wat hij nodig heeft om zelf te kunnen leven en ook de mensen die van hem afhankelijk zijn (waarschijnlijk vrouw en kinderen). Het bestaansminimum moet gegarandeerd blijven. Is God ook zo? Ja, zo is God. Ja, God z’n plannen zijn niet onze plannen. Zoals Jesaja het zegt. Het gaat om een denken met het hart van God en niet alleen met onze calculerende hersenen. Wie zich tot hem keert, ook ter elfder ure hoeft niet met minder thuis te komen.

Zoals ik de kranten lees kan ik uiteindelijk alleen concluderen, dat de omvallende banken, de crises op de financiële markten en de oneerlijke verdeling en misbruik van de aarde, zijn gebouwd op wantrouwen en hebzucht. Terwijl het perspectief dat Jezus in zijn leven en zijn parabel ons voorhoudt, is dat wie zich tot Hem keert, ook ter elfder ure, nooit bang hoeft te zijn met minder thuis te komen dan dat hij of zij toekomt. Jezus groet zijn leerlingen na zijn opstanding uit de dood met de woorden – Vrede voor jou, vrede zij met jou. Daarmee nodigt hij ons uit zoals het plaatje op de kaft van de tekst voor deze dienst laat zien, om uit het harnas van onze eigen calculerende genoegzaamheid met zijn wantrouwen en angst te stappen, en te kiezen voor vrede. Een vrede die ons toekomt, en elk schepsel op deze aarde, of deze nou zwart is of blank, jong of oud, moslim, Hindoe of atheïst, of wat dan ook. Om kracht en moed te krijgen zo te blijven kiezen voor vrede in onze dagelijkse handel en wandel, bidden wij vandaag. Wij, die hier vandaag samen zijn in de naam van de Eeuwige, Jahwe, God, Vader Zoon en Heilige Geest. Amen.

pater Jan Haen C.Ss.R.