Verkondiging op de Heilige Kerstavond in de Nicolaaskerk te Muiden en
op de Eerste Kerstdag in de Laurentiuskerk te Weesp - 24&25 december 2008.

Wat weten wij van de kerstman? We weten dat het een mythe is die wereldwijd commerciëel uitgebuit wordt. Er wordt heel veel beweerd over de kerstman. Het begon waarschijnlijk met de komst van Nederlanders naar Nieuw Amsterdam, wat nu New York heet, in 1611. In 1773 veranderderde het woordje Sinterklaas in Santa Claus en in 1821 schreef Clement Moor zijn gedicht, “'t was the night before Christmas” (Het was de nacht voor Kerstmis). In dat verhaal wordt beweerd dat de Kerstman op de Noordpool leeft. Maar in 1925 zei iemand dat dit niet kon kloppen, want daar konden zijn rendieren niet grazen. Hij zou dan eigenlijk in Lapland wonen in de Orenberg – waar de oren van de kerstman uit de berg steken – en daarmee luistert hij naar de kinderen of ze braaf zijn of niet.

Het was Coca Cola die vanaf 1930 de Kerstman commercialiseerde

Wat wordt er van de kerstman verwacht? – cadeautjes natuurlijk. In ben in een Engelstalig land opgegroeid en het was daar de gewoonte om met kerstmis cadeautjes te krijgen zoals dat hier in Nederland met Sinterklaas gebeurt. Trouwens het begint hier ook al hoe langer hoe meer gewoonte te worden om kerstcadeaus te geven. Ze liggen onder de kerstboom, of hangen in sokken aan de schoorsteen op kerstdag en de Kerstman zou ze gebracht hebben. Waarom zou hij dat gedaan hebben? Daar ben ik achter gekomen toen ik dit kleine kerstmannetje in Italië kocht. Een keizer uit de tweede eeuw met de naam Marcus Aurelius zei ooit het volgende “Kijk onder het oppervlak en laat de vele kwaliteiten van een ding en de waarde ervan je niet ontgaan.”. Ik heb letterlijk onder het oppervlak van dit kerstmannetje gekeken – En zie, het hart van het kerstmannetje is het kerstverhaal. Ja, u kunt het vanaf uw plek in de kerk niet zien. Maar als je het openmaakt, komt het kerstverhaal tevoorschijn. Maria en Jozef en het kindje Jezus liggend in het stro van een kribje, en de os en de ezel. Heel mooi, heel klein, heel leuk en beeldend.

Wat de kerstman doet – cadeautjes brengen en mensen gelukkig maken –dat is eigenlijk ook het hart van het Jezus verhaal. Wat is een cadeau? Een vrij geschenk. In principe is een cadeau niet af te dwingen. Het word vrij gegeven. Waarom? Als beloning voor goed gedrag, en/of goed presteren. Als teken van dankbaarheid voor de vriendschap, de zorg, de aandacht gekregen. Of soms gewoon als blijde verrassing omdat jij het bent. Misschien nog het meest dat laatste – Omdat jij het bent. Om jou. Zo’n verrassing, zo’n cadeau maakt je blij. Iemand anders, anderen vinden jou de moeite waard. Meer dan de moeite waard. Wat het cadeau is, is natuurlijk wel belangrijk, maar nog veel belangrijker is dat het gebeurt. Daarom is de kerstman zo’n welkom symbool in ons leven. Hij is een teken van – het hart van het kerstverhaal. Namelijk dat de Eeuwige, de Barmhartige, de Onbekende, de Adonai uit het eerste deel van de bijbel, die ook God genoemd word, omziet naar ons. Het cadeau van de Eeuwige, is Jezus met zijn verhaal. Jezus zei het zelf, namelijk dat de Vader hem gestuurd had. Dat is wat Jezus, God, Adonai, de Eeuwige, noemt - Zijn Vader. En dié Vader, God, Adonai, de Eeuwige, vind het blijkbaar belangrijk dat wij mensen Jezus leren kennen en ontdekken. Jezus zegt zelf dat Hij de weg is, waarheid is, leven is. Hoe dat gaat, dat tot volheid van leven komen, heeft het verhaal van Jezus laten zien - is omzien naar elkaar. En als je omziet naar elkaar dan kom je veel tegen, geluk maar ook pijn en leed en dood. Zijn levensverhaal laat zien dat omzien naar elkaar echt het enige en waarachtige is, dat ons menszijn siert, de moeite waard maakt. Bij zijn geboorte, zo vertelt het verhaal, zongen hemelse engelen “Vrede op aarde”. Het verhaal van Jezus vertelt dat na zijn dood, toen hij zijn leerlingen en bekenden tegen kwam, altijd zei: “vrede met jou, met jullie”. Omzien naar elkaar heeft duidelijk daarmee te maken. Vrede beleven zit ‘m in het doen – van omzien naar elkaar. De kerstman, - ik vind het een aandoenlijk gegeven – Ik kijk onder het oppervlak en laat zijn vele kwaliteiten en de waarde daarvan mij niet ontgaan – namelijk, dat de kerstman, het hart van het kerstverhaal uitstraalt. Namelijk dat het geschenk van Jezus en zijn verhaal ons vrij gegeven is. Een verhaal dat ons diepste verlangen naar vrede kan beantwoorden – juist wanneer wij omzien naar mekaar. Dat is een heilig geschenk dat wij deze feestelijke nacht dankbaar herdenken. Ja, mijn kleine kerstmanpoppetje - in jouw hart draag jij het verhaal van Jezus. Dat verhaal dat mij en u hoop geeft in deze donkere dagen.

Pater Jan Haen C.Ss.R.