Verkondiging op het feest van de Openbaring des Heren in de Laurentiuskerk te Weesp - 4 januari 2009.

“Toen koning Herodes dit hoorde werd hij verontrust en heel Jeruzalem met hem”. Zo staat het in het evangelie verhaal. Ook toevallig – afgelopen weekend was er een heel katern over angst in de krant. God wat zijn we bang stond er met grote letters. Ik werd het meest getroffen door wat een zekere Fadoua Bouali schreef, Toen ik het stuk had gelezen, heb ik het Wertheimpark bezocht. Ik wilde naar het monument “Nooit meer Auschwitz” van Jan Wolkers… Onze angst is in essentie angst voor de dood. En met de dood valt weinig te lachen. De profeet Mohammed, heeft de dood beschreven als de grootste ramp die een mens kan treffen. Je laat je geliefde en je bezittingen achter… De dood neemt alles en iedereen mee, ongeacht religie, geaardheid, leeftijd en de al dan niet belangrijke activiteiten waarmee je bezig bent op het moment van de dood. De dood is het enige zekere dat alle mensen zullen proeven. Niemand wordt buitengesloten. Soms voel ik me buitengesloten, zegt Fadoua, als deelneemster aan de Nederlandse samenleving met een moslimachtergrond, wanneer ik neerbuigend hoor zeggen dat mijn religie, de islam, ver verwijderd is van de joods-christelijke waarden en normen die Nederland tot Nederland maken…De joods-christelijke traditie van Nederland, waarnaar men graag verwijst als een soort tegenkracht tegen de opkomende islam, geeft het gevoel dat ik weer op de lagere school zit en ik, vanwege wie ik ben, niet mag meedoen met de populaire kinderen met het leukste speelgoed en de grootste mond. De geschiedenis heeft laten zien wat er mis kan gaan wanneer mensen met een bepaalde etnische achtergrond systematisch worden uitgesloten.

Hoe echt en oprecht is die zogenaamde veelgeroemde joods-christelijke traditie? Ooit zei een Amerikaanse vriendin tegen me dat ze alleen maar heldenverhalen hoorde van Nederlanders die allemaal in het verzet hadden gezeten, maar dat er juist in Nederland relatief veel meer joodse mensen zijn afgevoerd dan elders, en nooit meer zijn teruggekomen. “Is dat niet vreemd?”zei ze tegen mij. De geschiedenis vertelt dat de joden door de eeuwen heen altijd zijn vervolgd, in getto’s en in armoede hebben geleefd. De joden met wie het goed ging vanwege hun gedrevenheid in handel, werden jaloers en met argusogen gadegeslagen. De profeet Mohammed, heeft gezegd dat op het drijven van handel veel zegeningen rusten, dus eigenlijk is het logisch dat joodse handelaren slaagden in hun werk…Door de joodse gemeenschap stelselmatig als zondebok te gebruiken voor economische problemen, werden de joden systematisch door propaganda ontmenselijkt, waardoor er ook niet veel verzet kwam om de joden te beschermen toen ze werden gedeporteerd. De werkelijke waarheid is dat het meer uitzondering dan regel was wanneer joden ergens konden schuilen.

De geesten van de zes miljoen mensen die het leven is ontnomen, dwalen vandaag de dag door Europa. …. Deze zes miljoen goddelijke harten hebben helaas niet kunnen rekenen op de bescherming van de joods-christelijke traditie. Dit besef voedt mijn ongemak en angst. Ik blijf altijd zitten met de vraag: hoe heeft het kunnen gebeuren?

Deze vraag is actueel – en kan de joods christelijke traditie ons beschermen tegen angst? Dat hangt van ons af – de normen en waarden van de joods christelijke traditie komen wij te weten uit de joods christelijke verhalen in de bijbel – het verhaal vandaag is er een van.

Herodes was bang – zijn hovelingen ook. De drie wijzen uit het oosten waren niet bang. Ze hadden allen vertrouwen in hun zoektocht. Zij volgden hun ster – vonden uiteindelijk Jezus. Brachten hem hulde en keerde blij terug naar waar zij vandaan kwamen. Ze lieten zich niet door Herodus bang maken. Zij luisterden naar de stem van hun geweten, en hun oprecht zoeken. Zij herkenden dat macht van overheden, machthebbers en regulering, propaganda en  boodschappers van slecht nieuws niet het laatste woord hebben. Angst had in hun leven niet de leiding; het gebruik van hun verstand, kennis, intuïtie en vertrouwen in hun zoektocht naar het waarachtige had wél de leiding. Eenmaal Jezus ontmoet konden zij verder volgens het verhaal.

Voor mij en voor u betekent dat – laat je niet ontsporen door angsten die op ons, uit de omgeving, de kranten, “bekende” mensen enz. afkomen. Volg uiteindelijk, je eigen oprecht zoeken naar waarachtigheid, en wees flexibel daarin; heb vertrouwen in je eigenwaarde en laat je niet ontmoedigen. – om met de woorden van Jesajah te spreken, Sta op, laat het licht u beschijnen, .., want de Zon gaat over u op en de glorie van Heer begint over u te schijnen.

En hoe dit te doen? Het antwoord daarop kwam ik tegen in het kerkelijk ochtendgebed afgelopen vrijdag – daar werd het volgende geciteerd uit de brief van Paulus, de Joods christelijke denker bij uitstek, aan de gelovigen van Efeze.–Laat geen enkel slecht woord over uw lippen komen, maar spreek een goed woord, opbouwend, waar het nodig is, tot zegen voor de hoorders. Bedroef Gods Heilige Geest niet: u bent met zijn zegel gewaarmerkt…Alle wrok, drift, woede, geschreeuw en gevloek, kortom: alle boosaardigheid moet bij u verdwijnen. Wees goed en hartelijk voor elkaar. Vergeef elkaar zoals ook God u vergeven heeft in Christus.

Gegarandeerd wanneer wij zo handelen dat angst geen kansen krijgt.. en dat wij met een vredig gevoel het nieuwe jaar kunnen aanvangen en vieren.

Pater Jan Haen C.Ss.R.