Verkondiging op 2 januari 2011, Openbaring des Heren in de Nicolaaskerk te Muiden en de Boskapel te Muiderberg

Jesaia 60,1-6, Effeziërs 3,2-3a,5-6, Matteüs 1.1-12

Met Kerstmis heb ik verteld over de herders in het kerstverhaal. Vandaag staan de Wijzen uit het Oosten centraal. Volgens het verhaal zijn ze al een hele tijd onderweg geweest en vandaag arriveren ze met hun drie geschenken; goud, wierook en mirre.

De uitbeelding zoals hier in de kerststal te zien is, is ontstaan in de middeleeuwen. De Heilige Franciscus en zijn broeders, Franciscanen, wilden het verhaal zo dichtbij de mensen brengen als maar kon. Ze bouwden kerststallen met figuren van Maria, Jozef, en het kind Jezus in een kribbe, met een os, een ezel, en herders, en schapen, en drie wijze mannen uit het oosten. Intussen hadden de wijzen in de 8ste eeuw namen gekregen nl. Caspar, Melchior en Balthasar, en waren ze koningen geworden omdat de tekst van het Matteüs verhaal van begin af aan, deed herinneren aan de tekst van de profeet Jesaia ,”Sta op, laat het licht u beschijnen….volkeren komen af op uw licht, koningen op de duister van uw dageraad…Bij het zien hiervan zult gij met blijdschap worden vervuld.”

Die kerststal makers uit de middeleeuwen hebben met de Wijzen uit oosten, in de vorm van drie koningen, willen uitbeelden dat mensen uit de verschillende hoeken van de aarde naar het kerstkind Jezus komen. Waarom? Omdat de boodschap van vrede, van vrijheid die alle onderdrukking teboven gaat, de boodschap van dat rijk van God, voor alle volken is. Er is teveel oorlog, onderdrukking, slavernij in welke vorm dan ook, er is teveel rechteloosheid en onbarmhartigheid in onze wereld. Hier in de stal van Bethlehem, is iemand geboren die een weg zal aangeven om te midden van al die ellende het hoofd boven water te houden. Hier is iemand die in zijn leven zal laten zien dat lijden en dood niet het laatste woord hebben, dat iedere mens telt en de moeite waard is, ook al is hij/zij zover afgegleden in bijvoorbeeld een verslaving. Omdat dit ervaringen zijn bij alle mensen van de hele wereld en niet louter in dat kleine landje Israël, daarom komen bij dat kerstkind Jezus, mensen uit Europa, Azië en Afrika, een blanke, een donker gekleurde en een zwarte. Zo komen deze voorname mensen uit de drie toenmalige bekende continenten: Amerika en Australië waren nog niet ontdekt.

De drie wijzen, die staan voor ‘de hele wereld’, komen met hun geschenken bij het Kind: goud omdat we hier te maken hebben met een koningskind; wierook omdat dit gewoonlijk gebrand wordt in de liturgie God te ere; en mirre omdat dit gebruikt wordt bij een begrafenis om het leven te bewaren tegen de dood in. Het zijn allemaal gaven waarvan de betekenis pas later duidelijk zal worden.

De drie wijzen komen bij Jezus aan. Wat zoeken ze bij Hem? Wat zoekt vandaag een mens uit Azië bij Jezus? Troost voor het verlies van een dierbare door een natuurramp, denk maar aan hoe Pakistan getroffen is door de vreselijke overstromingen. Solidariteit om een kwetsbaar leven op te bouwen in talloze plekken in India, Indonesia en ga zo maar door.

Een andere wijze kwam uit Afrika. Wat zoekt hij bij dat kind in de stal van Bethlehem? Zoekt hij naar erkenning, zoekt hij naar mensen die hem niet als tweederangs burger beschouwen? Zoekt hij/zij naar een echte plaats in het midden van een wereldgemeenschap?

De derde wijze kwam uit Europa. Wat zoekt hij nu bij dat kindje Jezus? Is het alleen maar wat nostalgie van vroeger, iets van de warmte die hij/zij allang verloren heeft? Want het is wel kil en koud geworden in Europa (en niet alleen in de letterlijke zin). Hoe velen hebben zich niet verveeld met Kerstmis omdat ze uitgekeken zijn op wat hen vroeger nog enige invulling van deze dagen gaf? Velen zijn bang, schreeuwen over hun angst heen, vullen de leegte met drank of wat dan ook…

Zo komen die drie mensen elk met hun eigen verlangens en zorgen bij dat kind in de kribbe. Ze vinden een kwetsbaar kind dat hen aankijkt, dat het beste, het mooiste bij hen wakker roept. Want in iedere mens – zo geloof ik – leeft nog de mogelijkheid om zich te verwonderen. In iedere mens is er een aanknopingspunt voor verandering, voor een nieuwe levensrichting. Ieder mens kan zich nog laten ontroeren.

En het gebeurt. Het gebeurt als we een baby’tje aankijken en ons verantwoordelijk voelen. Niet alleen voor dit kind, maar voor alle kinderen, voor alle mensen. Dat is dan misschien wel veel gevraagd. Toch, het verhaal verteld dat de drie wijzen langs een andere weg naar huis teruggingen. De vraag is – doen wij dat ook, straks? Laat ons toch raken door een snaar waardoor wij anders weggaan. En thuis aangekomen, veranderd, bewuster verder leven met de mooie herinneringen aan dit wijs verhaal, dat we hier vieren. Amen.

Pater Jan Haen C.Ss.R.