Verkondiging op 20 februari 2011, Zevende Zondag door het Jaar, in de Laurentiuskerk te Weesp

Lev. 19, 1-2.17-18, Mt. 5, 38-48

Beste mensen,

De voorbije weken hebben wij kunnen zien en lezen hoe mensen in ontzagwekkend grote aantallen samenkomen om te demonstreren tegen hun regeerders, die met ijzing-wekkend harde hand hun volk klein willen houden, en hen beroven van hun burgerrechten. De samengekomen massa's schrikken er niet voor terug om verder te demonstreren, zelfs als er doden en gewonden vallen. Zij eisen heel terecht hun mensenrechten op, om veilig en gelukkig te kunnen leven in hun land. Wat een vreugde als de machtswellustige regeerders tenslotte voor hen wijken.

De Bijbelverhalen van vandaag gaan erover hoe wíj omgaan met onze tegenstanders, met mensen die ons onrecht en pijn hebben gedaan. Nu is de eerste vraag: hebben wij tegenstanders, is er een vijand? Wellicht denkt u: "Nou, nee, er is wel eens wat, maar... vijanden...? Die zijn elders, in het Midden-Oosten, in Afrika, in sommige moeilijke buurten; maar bij ons valt dat wel mee!"

Toch leven er ook onder ons soms grote meningsverschillen, en zijn er vaak conflicten. En hoe gaan wij daar mee om? Die vraag stelde ook Jezus aan zijn toehoorders: want conflicten en meningsverschillen waren er net zo goed óók, toen Hij rondtrok om Zijn Blijde Boodschap te brengen. Daarbij had Hij het vaak aan de stok met Schriftgeleerden en Farizeeën, die het gewone volk geestelijk onderdrukten met wetten en geboden, waaraan de mensen zich moesten onderwerpen. De wetten waren echter heel vaak uiterlijkheden: geboden en verboden zonder ziel. Jezus gaf daar vaak voorbeelden van: de man bijvoorbeeld die vooraan in de tempel staat en huichelachtig bidt: "God, ik ben zo blij dat ik niet ben zoals de tollenaar die achter in de tempel staat!" Hij voelde zich veel beter dan die zondaar: want hij vervulde alle wetten. God moest over hem wel erg tevreden zijn! En wat zei Jezus in dat geval? "God heeft meer vertrouwen in en liefde voor die zogenaamde "zondaar", die durft te bekennen dat hij vergiffenis nodig heeft, omdat hij zijn fouten en gebreken erkent".

Maar nu het geval van onze "tegenstander". Misschien zeg je: "Ik laat niet met me sollen, ik ben wel goed maar niet gek." Je verdedigt je recht en je eer. Soms "koste wat kost". Soms wil je de ander het gevoelde onrecht dubbel en dwars betaald zetten. Maar misschien denk je juist: "laat ik maar de minste zijn. Die ander is nu eenmaal zo. De tijd zal wel genezen!"

Van deze manier van denken menen nogal wat mensen dat dit de weg van Jezus is. Toch wijst Jezus ons een andere weg: het conflict wordt niet ontweken. Maar je treedt je tegenstander tegemoet met een gebaar dat kwetsbaar is en verrassend tegelijk. In de voorbeelden die Jezus noemt, wordt je tegenstander verrast: je laat de ander voelen wat hij doet. Je zegt als het ware: wat wil je nog méér van mij? Ik wil zelfs met je mee lopen van Weesp naar Muiderberg. De kans bestaat dat de ander dan zegt: ja, maar Muiden is ver genoeg, ik hoef helemaal niet naar Muiderberg... De weg die Jezus wijst, is geen kant-en-klaar recept. Maar toch ontmoet je soms mensen die deze weg kunnen gaan en je aansteken met het vuur van de vrede en de liefde.

Zoals die Chinese student in 1989 op "het plein van de Hemelse Vrede" in Peking. Hij kwam op voor vrijheid en openheid. Hij liep de tanks die hem de mond wilden snoeren tegemoet met een eenvoudig tasje in zijn hand: "Als je wilt, rijdt maar door, maar wèl over mijn lijk". Je zag tanks aarzelen, de bemanningen daarvan werden zenuwachtig. En uiteindelijk dropen zij af met hun tanks.

Wat mooi dat er zo nu en dan mensen opstaan tegen geweld, niet met tegengeweld, maar in het vertrouwen dat het goede zal overwinnen. Zulke mensen zijn er óók in de Kerk van Jezus, die geteisterd wordt door alles wat openbaar is geworden over de ellende die is aangericht in het verleden binnen de kerk van paus en bisschoppen. En helaas ook op andere gebieden, ook nu nog!

Die goede navolgers van Jezus - ook wij - kunnen Jezus nog steeds zichtbaar maken in ons leven van liefde en vertrouwen. Amen.

Henk Samsom, emerituspastoor