Geschiedenis van de Laurentiuskerk te Weesp

Grote of Laurenskerk nu


Bekend is dat in 1280 een zekere pastoor Joannes de parochie bediende. Dat was toen niet in de huidige katholieke kerk, maar in de voorganger van de kerk die nu bekend staat als de Grote- of Laurenskerk. Tot aan de reformatie was deze kerk de Rooms Katholieke. Deze kerk werd in zijn huidige vorm in 1462 toegewijd aan de martelaar en diaken Laurentius en aan Maria Magdalena. Deze kerk kwam in protestantse handen. Waarschijnlijk rond 1584 stonden de katholieken op straat en waren ze aangewezen op het kerken in schuilkerken. Zeker is dat de katholieken in 1662 ter kerke gingen in een schuilkerk gelegen in percelen op de Achtergracht. Een legaat stelde de katholieken in 1687 in staat om deze percelen te verbouwen tot een R.K. kerkgebouw. Aan de voorkant mocht het gebouw er echter niet als een kerk uit zien. In 1780 liet pastoor Daemen een onderzoek instellen naar de kwaliteit van het gebouw. Het gebouw was erg vochtig en was ook te klein. Ondanks de slechte staat waarin deze voormalige schuilkerk (nu Achtergracht 13) toen verkeerde staat het gebouw er nu nog steeds. 

In 1790 werd besloten om een nieuwe kerk in te richten. Daarvoor kocht men op 15 mei 1792 een leegstaande branderij op de Herengracht. Op 23 juli 1793 werd de eerste steen voor de nieuwe kerk gelegd door Andries Schouten. Nog steeds mocht een niet-hervormde kerk er niet als een kerk uitzien. Wat zal men er later spijt van gehad hebben dat de verbouwing van deze kerk net gereed was voor de Franse tijd. In 1796 kwam er voor de katholieken weer vrijheid van godsdienst en waren er geen beperkende bepalingen meer. Aangezien het geld op was heeft deze kerk, die zeer fraai ingericht was, dienst gedaan tot 1874.

Nadat de financiering rond was kreeg Pastoor Honig in 1874 toestemming van het Bisdom voor het bouwen van het huidige, door architect Th. Asseler ontworpen, kerkgebouw. Als eerste werd er een noodkerk gebouwd die in de zomer van 1874 in gebruik werd genomen door het luiden van een angelusklokje. Een historisch moment, want sinds de reformatie was er geen katholieke kerkklok meer geluid in Weesp. 
Schuilkerk op de Achtergracht
Op 1 april 1875 werd de eerste steen voor de huidige kerk gelegd door H. Galesloot. De eerste steen voor de toren werd gelegd door Th. Pronk. Op 24 augustus 1876 werd de kerk ingewijd en ook weer toegewijd aan de H. Laurentius en aan de H. Maria Magdalena. Mogelijk door geldgebrek was toen het bovenste deel van de toren nog niet gebouwd. De huidige toren werd op 15 september 1900 opgeleverd en is nog steeds het hoogste bouwwerk van Weesp. Er zijn inmiddels twee grootscheepse restauraties geweest: van 1949-1951 en van 1991-1993.

Bezienswaardig zijn o.a. prachtig gebrandschilderde glas-in-lood ramen uit 1911 van F. Nicolas en Zn. uit Roermond en in het priesterkoor een zevental ramen van de hand van de Weesper Pieter van Velzen uit de jaren 1950-1960. Triomfkruis, tabernakel, doopvont en beschildering (elementen uit de Apocalyps) boven het oksaal zijn eveneens van zijn hand. De beschildering is in 1997 gerestaureerd door Thomas Posthuma. Het Adema orgel bevat nog 5½ register van het voormalige in 1772 door Strümphler voor de schuilkerk gebouwde orgel. Het neogotische interieur is in de loop der jaren vervangen.

De eerste steen voor de pastorie is op 18 mei 1883 gelegd door pastoor G.G. Honig. Bezienswaardig zijn het aan Sybilla toe-geschreven schilderij van de Kruisafname dat in de pastoriezaal hangt en de beschildering langs de trap gemaakt door Pieter van Velzen in 1951. Deze beschildering stelt voor: Laurentius voor de gouverneur van Rome, 258 jaar na Christus. Tussen de toeschouwers schilderde Pieter van Velzen zichzelf!
Interieur van het Stiltecentrum
Het stiltecentrum, gelegen tussen de kerk en de pastorie is in 1883 tegelijk met de huidige pastorie gebouwd. Eindelijk was de zo zeer gewenste verbinding tussen de kerk en de pastorie een feit. Deze zogenaamde kerkenkamer was tevens de vergaderruimte voor het kerkbestuur. Daarin bevonden zich (later) de kloklui-installatie en de brandkast voor de kostbaarheden. In de jaren 60 van de 20e eeuw, toen de nieuwe sacristie aan de kerk gebouwd werd, heeft de kerkenkamer de functie van dagkapel gekregen. Hiervoor werd deze enkele meters naar achteren uitgebouwd. In het jaar 2000 kwam het idee op om van de dagkapel een stiltecentrum te maken dat voor iedereen toegankelijk is. Eind 2000 is de dagkapel door enkele parochianen bouwkundig gerenoveerd en werd de deur naar buiten weer toegankelijk gemaakt. Begin 2001 zijn onder leiding van priester/kunstenaar Jan Haen en naar zijn ontwerp de beschilderingen aangebracht. Met veel plezier hebben ca. 70 parochianen hieraan meegewerkt. Elk gedeelte heeft zijn verhaal, links van de ingang beginnend met het scheppingsverhaal. In de altaartafel, gemaakt door Kees den Hartog, is een reliëf-steen geplaatst afkomstig van het voormalige neogotische altaar. Op 4 maart 2001 is het stiltecentrum feestelijk ingewijd.

Het Stiltecentrum is dagelijks geopend van 10.00 tot 17.00 uur.

De Laurentiuskerk wordt ook genoemd op de website van tussenvechteneem onder het hoofdstuk "Kathedralen tussen Vecht en Eem".